Wat hebben we nodig?
Wat is er?
Wat ontbreekt er nog om dit project tot een goed (lees: archeologisch verantwoord) einde te brengen?
En waarvan gaan we dit schip "nabouwen"?
![]() |
| Op zoek naar de tekeningen van de spanten in de cow tags.
|
Al snel blijkt dat de cow tags niet op volgorde liggen en dat er cow tags ontbreken. Spanten die op de overzichtstekening staan, blijken niet individueel te zijn getekend omdat ze van te slechte kwaliteit zouden zijn. Het is lastig zoeken op de ruim 50 tekeningen! Maar langzaamaan ontstaat wel een duidelijk beeld van de plaatsen van het scheepje die we zullen gebruiken om dwarsdoorsneden van te maken.
Op de eerste plaats natuurlijk de spanten van oprichting (nummers 25 en 28). Vervolgens kozen we nummers 5 en 12. Nummer 5 ligt voorin het schip en is de eerste complete spant. Nummer 12 kiezen we vanwege de ligging midden tussen 5 en 25. Bovendien is het spant compleet.
Het feit dat sommige materialen (de overzichtstekening en een aantal tekeningen met spanten) zijn achtergebleven in Lelystad, maakt dat we de eerst moeten documenteren wat er precies ontbreekt. Met een week tijd tot het volgende werkcollege, zal alles wat op het lijstje komt te staan, opgehaald kunnen worden.
Het is een week later. Al het materiaal is nu in Groningen. We beginnen - om het zoeken te vereenvoudigen - met het sorteren en categoriseren van de cow tags. Eerst de spanten hartschip, dan de spanten stuurboord en bakboord, de wegering, de gangen en tot slot los hout.
Twee werkcolleges verder hebben we de basis voor de reconstructie gelegd. Met Christian P.P. Lemées, The Renaissance Shipwrecks from Christianshavn (2006) in de hand proberen we het proces van de reconstructie tot een goed einde te brengen.
We hebben de veldtekeningen van het vlak en de overzichtstekening met elkaar vergeleken om de middellijn van de kiel en de spanten te bepalen. Het hele proces bestaat eigenlijk uit het “refitten” van de tekeningen. Welke pengaten komen met elkaar overeen en bieden genoeg “zekerheid” om een uitgangspunt te zijn voor de volgende stap? Door de boorden straks op de spanten te leggen ontstaan de contouren van de dwarsdoorsneden. Voor het model gebruiken we dik karton.
![]() |
| Een deel van de kiel in Lelystad
|
Met de verschillende leggers en oplangers in folie blijkt het heel lastig deze te combineren tot één geheel spant. Uitgaande van wat “lijkt” te passen, krijgt het model een vorm die ons niet bekend voorkomt. Als we bovendien beginnen de spanten uit te lijnen ten opzichte van de (onderbroken) middellijn van de kiel, blijkt er géén rechte lijn te zijn. We vragen ons af of dit logisch is voor een middellijn. In hoeverre kunnen we afwijken van het verloop van de overgetrokken constructiedelen? In hoeverre mogen we ons laten leiden door onze eigen logica? Of door de modellen die we eerder hebben gezien?
![]() |
| Uitleg van Frank Dallmeijer |
Op 26 maart hebben we een hooggeëerde gast, namelijk Frank Dallmeijer, modelbouwer bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, vestiging Lelystad. Al gauw blijkt uit zijn tips en adviezen dat we ons moeten laten leiden door het opgegraven materiaal. Daar waar het materiaal niet compleet lijkt, is het het beste in eerste instantie een eigen interpretatie achterwege te laten. Immers, de scheepsbouwer had vooraf ook geen blauwdruk van zijn schip; perfecte symmetrie zal daardoor niet gauw voorkomen. De middellijn op de kiel, die we de week ervoor nog wilden gebruiken voor het uitlijnen van de spanten op de kiel, blijkt slechts een hulpmiddel te zijn voor de scheepsbouwer. Deze mag niet als een precieze lijn beschouwd worden.
Met dit nieuwe inzicht zijn we gaan kijken hoe de onderdelen van het schip het beste uit het karton gesneden kunnen worden. Om niet te veel aan eigen interpretatie over te laten, stelt Frank Dallmeijer voor de overtrekken van de spanten eerst op het karton te plakken en die vervolgens uit te snijden. De houten balk die eerder al aangeschaft was om als kiel te fungeren is ingezaagd op de plaatsen waar de spanten 12, 19, 25a, 28, 30, 31, 32 en 39 horen.
Vervolgens zijn de voorgenoemde kartonnen spanten in de kiel gestoken. Aan de hand van de zandstrook en de kim kan volgende week worden bepaald hoe de rompvorm gelopen zou kunnen hebben.












