30/08/2013

Het schip in een historisch kader

Aan de hand van munten die al in de verkenning in de jaren ’80 gevonden zijn, is het zinken van dit schip gedateerd net na 1795. Het huidige Nederland bestond toen nog niet en het kan wel vastgesteld worden dat dit scheepje is gezonken in het midden van een politiek  wespennest. Mogelijk heeft de schipper van dit schip de stand van zaken bijgehouden; hij heeft namelijk een patriottistisch schoteltje meegenomen aan boord. Maar hoe zit dat nou eigenlijk precies?
Eind 18e eeuw is onder meer door de Onafhankelijkheidsstrijd ,in wat nu de Verenigde Staten van Amerika is, de ideeën van de Verlichting en de Franse revolutie ook in de Nederlanden het idee van democratie te borrelen. Wij werden toen bestuurd door stadhouders, die door erfopvolging benoemd werden en ook de andere taken onderling verdeelden. Vanaf 1781 ontstond een stroming die vond dat het volk mee moest kunnen beslissen, die noemen wij Patriotten.  Ze hadden 3 kernpunten waar ze verandering in wilden brengen: 1) regenten die onderling de baantjes verdeelden/verkochten, 2) incapabele/onbetrouwbare stadhouders (vooral Willem V) die niet zijn te controleren of beperken in hun macht en 3) de verstarde structuur van het bestuur.
Deze patriotten verenigden zich in exercitiegenootschappen, met als motto: Het doel waarvoor onze ijver brandt; is vrijheid in het vaderland. Het is heel goed mogelijk dat ons mooie schoteltje met de kreet ‘Voor Vrijheid en Vaderland’ hiervan afgeleid is.
De vlaggen en vaandels van de Bataafse Republiek.
 
De stadhouders en koningsgezinde partijen lieten dit niet zomaar gebeuren. Met behulp van de Pruisische legers wisten de Oranjes hun positie veilig te stellen.  Een deel van de patriotten vluchtten in 1786 naar Parijs, waar ze steun kregen van Lodewijk XVI. Zijn hulp werd later omgezet in de Franse bezetting van 1794, waarbij prinsgezinden werden verzocht om hun leidinggevende posities op te geven. In 1795 werden de landsgrenzen van de Bataafse Republiek bepaald in het Verdrag van Den Haag. Naast de landsgrenzen werd ook bepaald dat Vlissingen haar haven open moest stellen aan de Fransen en moest een enorme financiële schadevergoeding aan Frankrijk worden betaald. De Bataafse Republiek  was in feite Nederland maar dan wat kleiner, want bijvoorbeeld Zeeuws Vlaanderen, Venlo en Maastricht werden afgestaan aan Frankrijk. Het Verdrag van Den Haag leverde veel protesten op.  Na een periode van staatsgrepen over en weer was in juni 1798 de Bataafse Revolutie voorbij. In de periode van politieke verzoening die volgde werd afgesproken dat de aristocratie geen plek meer zou hebben en het volk inspraak moest krijgen. Uiteindelijk werd een centrale regering gevormd, waarbij veel van de Franse idealen werden gehandhaafd.  Napoleon besluit echter in 1805 dat één leider het beste is en stelt zijn eigen broer Lodewijk Napoleon aan tot koning van Nederland. Dit is het begin van het koninkrijk, maar nog niet zoals wij het kennen! Tot 1810 houdt dit stand, maar daarna wordt het koninkrijk ontbonden en geannexeerd door Frankrijk. We staan onder Frans bewind tot in 1813 de Pruisen en Russen het Napoleontische rijk binnen vallen en ontbinden. Zij roepen in datzelfde jaar het Koninkrijk der Zeven Verenigde Nederlanden uit en bepalen de landsgrenzen. In maart 1815 wordt Willem Frederik (Willem I) tot eerste Koning der Zeven Verenigde Nederlanden gekroond, en is de erfopvolging van de Oranjes vastgesteld.
De naam Bataafse Republiek is overigens gekozen omdat in de Romeinse tijd de Bataven uit het rivierengebied in opstand zijn gekomen tegen de Romeinse overheersers. De naam is gekozen omdat ze verondersteld worden de voorouders van de ‘echte’ Nederlanders te zijn. Om de strijders in de 18e eeuw moed in te spreken is deze naam gekozen.

In deze onroerige tijd voer er een scheepje rond dat vergaan is en waarvan wij ons nu af zitten te vragen of de schipper het misschien niet zo op had met de Oranjes! Het hoofdstuk ‘opgraving van het schip’ wordt vandaag afgerond, maar het verhaal is nog niet verteld, en we zijn heel benieuwd welke geheimen we nog kunnen ontrafelen bij het schoonmaken en de verwerking van alle mooie vondsten die er al naar boven zijn gekomen.

1 comment: